બચકું ભરેલા સફરજનના લોગો થકી જેણે દુનિયા બદલી નાંખી...


દુનિયાને બદલી નાખવાનું શ્રેય ત્રણ ‘એપલ’ના ફાળે જાય છે.
પહેલા એપલે ઈવને બહેકાવી ને સૃષ્ટિનો આવિષ્કાર થયો.
બીજા એપલે ન્યુટનને માર્ગ બતાવ્યો અને ગુરુત્વાકર્ષણનો નિયમ શોધાયો, અને
ત્રીજા એપલે સ્ટીવ જોબ્સના માધ્યમથી દુનિયા બદલી નાંખી.

૨૪ ફેબ્રુઆરી- સ્ટીવ જોબ્સનો જન્મદિવસ

 

ફોર્બ્સ મેગેઝિન જેના માટે ‘ક્રિએટિવ ઇન્સેન્ટીવ’ એટલે કે પાગલપ્નની હદે ક્રિએટિવ એવું વિશેષણ વાપરે છે તે સ્ટીવ જોબ્સ પાસે એવું તો શું હતું કે તેણે કોમ્પ્યુટર જગતમાં ક્રાંતિ આણી, મ્યુઝિક ઇન્ડસ્ટ્રીઝનાં સમીકરણો બદલી નાંખ્યાં. ઘરે ઘરે પર્સનલ કોમ્પ્યુટર વસાવવા લોકોને મજબૂર કરી દીધા !
માત્ર પાંચ-છ હજાર રૂપિયા અને ખૂબ મોટાં સપ્નાં લઈને નીકળેલા એક 19 વર્ષના છોકરા પાસે એવો તો કયો માસ્ટર પ્લાન હતો કે તે માત્ર 56 વર્ષની ઉંમરે દુનિયાનો સૌથી ધનવાન વ્યક્તિ બની ગયો ?  તેની પાસે સપ્નાં હતાં. સપ્નાંને પૂર્ણ કરવાનું ઝનૂન હતું. બધા કરતાં અલગ વિચારવાની શક્તિ હતી. લાઇનમાંથી ફેંકાઈ જાવ તો એક આખેઆખી નવી લાઇન બનાવવાની તેનામાં તાકાત હતી. કાલેજનો એ છોકરો ન તો સોફ્ટવેર એન્જિનિયર હતો કે ન તો હાર્ડવેર એન્જિનિયર. એ તો માત્ર એક કાલેજમાંથી ડ્રાપઆઉટ થઈને ફેંકાઈ ગયેલો સ્ટુડન્ટ હતો. પણ તેમ છતાં એવું તો એ છોકરામાં શું હતું કે આજે તેને દુનિયા ટેક્નોલોજીનો બેતાજ બાદશાહ ગણે છે ? એવું તે શું હતું કે દુનિયાના લોકોને તેનામાં વિશ્ર્વાસ બેઠો ? આવો જાણીએ આ કોમ્પ્યુટરના ક્રાંતિકારી વિશે....


એક વ્યક્તિ ખૂબ જ્ઞાની હતો અને જગતમાં કંઈક કરી બતાવવાની ક્ષમતા પણ ખરી, પણ તેની આળસને કારણે તે તેના જ્ઞાનનો ઉપયોગ કરી શકતો નહોતો. તેની પાસે એક નાનકડું ઘર છે અને ઘરની બહાર એક મોટું ફળ આપતું ઝાડ. આળસના કારણે તે કશું કરતો નથી. ભૂખ લાગે ત્યારે ઝાડનાં ફળ ખાઈ લે છે અને પછી આરામ કરે છે. તે અંદરથી ખૂબ દુ:ખી હતો અને હંમેશાં પેલા ફળ આપતા ઝાડ વિશે જ વિચારતો. એ વિચારતો કે આ ઝાડ ન હોત તો શું થાત? હું તો ભૂખ્યો જ મરી જાત. એના માટે ઝાડ જ સર્વસ્વ હતું.
એક દિવસ ભયંકર વાવાઝોડું આવે છે અને પેલું ફળ આપતું ઝાડ પડી જાય છે. પેલો વ્યક્તિ ઝાડ પડવાથી ખૂબ દુ:ખી થાય છે. થોડા દિવસ ભૂખ્યા પેટે આમ તેમ ફાંફા મારે છે. અંતે ન છૂટકે પેટ ભરવા તે મહેનત કરે છે. પૈસા કમાવા માટે મહેનત અને સંઘર્ષની દુનિયામાં પ્રવેશ કરે છે. મહેનત કરતાં કરતાં તેને તેના જ્ઞાનની અને ક્ષમતાની ઓળખ થાય છે અને જોતજોતામાં તે ધનવાન નગરશેઠ બની જાય છે. આ નગરશેઠ હંમેશાં વિચારે છે કે પેલું ઝાડ ન પડી ગયું હોત તો? તો તે ત્યાં ને ત્યાં જ પેલા ઝાડની આજુબાજુ કૂવાના દેડકા જેવું જીવતો હોત.

પંચતંત્રની આ વાર્તાનો સાર માત્ર એટલો જ છે કે ઘણીવાર આપણામાં ક્ષમતા હોવા છતાં આપણે એક ઝાડને જ પકડીને તેના ભરોસે બેસી રહીએ છીએ. પરિણામે ક્ષમતા હોવા છતાં આપણે  નગરશેઠ બની શકતા નથી.
સફળતાના વૃક્ષને કાપી આગળ વધો.


તમે કહેશો કે સ્ટીવ જોબ્સની વાત સાથે પંચતંત્રની આ વાર્તાનો શો સંબંધ? સ્ટીવ જોબ્સ આળસુ તો હતો નહિ અને એક ઝાડને વળગી રહેવાની તેની આદત પણ ન હતી. વાત સાચી છે. સ્ટીવ જોબ્સ પેલા જ્ઞાની આળસુ માણસ જેવો નથી. પણ મહત્ત્વની વાત એ છે કે સ્ટીવને આરામથી જિંદગી જીવવા તેના જીવનમાં અનેક ફળ આપતાં ઝાડ મળ્યાં પણ તેણે જ અથવા બીજા કોઈએ આ ઝાડ કાપી નાખ્યાં અને જોતજોતામાં સ્ટીવ જોબ્સ દુનિયાનો ટેક્નોલોજી ક્ષેત્રે માનવીય અભિગમનો બાદશાહ બની ગયો. પૃથ્વી પરનો સૌથી ધનાઢ્ય વ્યક્તિ બની ગયો. સ્ટીવ જોબ્સનો જન્મ જ મુશ્કેલીઓની આજુબાજુમાં થયો. જન્મ આપ્નારી તેની માતા કુંવારી હતી. આથી તેણે સ્ટીવને, કોઈ દંપતીને દત્તક આપવાનો નિર્ણય કર્યો. સ્ટીવને જન્મ આપ્નારી મા એવું ઇચ્છતી હતી કે સ્ટીવને જે દંપતી દત્તક લે તે ભણેલું-ગણેલું હોય, પણ સ્ટીવને  અભણ મા-બાપ જ મળ્યાં. સ્ટીવે 17 વર્ષની ઉંમરે કાલેજમાં પ્રવેશ મેળવ્યો. જિંદગીભર પરસેવો પાડી તેનાં અભણ મા-બાપે જે થોડી ઘણી બચત કરી હતી તે કાલેજની ફીમાં જ વપરાઈ ગઈ, એ તો ઠીક પણ સ્ટીવને શરૂઆતના છ મહિનામાં જ થવા લાગ્યું કે આ અભ્યાસ તો નિરર્થક છે.  ત્યાં સુધી સ્ટીવને ખબર ન હતી કે તેણે જીવનમાં શું કરવાનું છે, આ અભ્યાસ પૂર્ણ કરીને તે એક સારી નોકરી મેળવી પોતાનું જીવન શાંતિથી પસાર કરી શકતો હતો. પણ સ્ટીવ જોબ્સને ફળ આપતા ઝાડની આજુબાજુ ફરવું પસંદ ન હતું. તે નવાં ઝાડ ઉગાડવામાં વિશ્ર્વાસ ધરાવતો. આથી મા-બાપ્ના પરસેવાની બચત અભ્યાસ પાછળ ખર્ચ થઈ જવા છતાં સ્ટીવે કાલેજનો અભ્યાસ ત્યાંથી જ છોડી દીધો. સ્ટીવને ખબર ન હતી કે હવે આગળ શું થવાનું છે. આ પ્રસંગ યાદ કરતાં સ્ટીવ પોતે કહે છે કે, ‘‘તે વખતનો સમય ખૂબ ડરામણો હતો. પણ આજે ભૂતકાળ ઉપર નજર નાખું છું તો લાગે છે કે અભ્યાસ અધૂરો છોડવાનો નિર્ણય મારી જિંદગીમાં લેવાયેલો સારામાં સારો નિર્ણય સાબિત થયો.’’ પંચતંત્રની વાર્તાની જેમ અભ્યાસરૂપી ઝાડને સ્ટીવે ન કાપ્યું હોત તો આજે સ્ટીવ ક્યાંક નોકરી જ કરતો હોત, પણ અભ્યાસ છોડવાથી સ્ટીવ આઝાદ થઈ ગયો, અણગમતા વિષયોના વર્ગમાં હાજરી આપવામાંથી મુક્તિ મળી. હવે તે માત્ર તેને રસ પડતા વિષયોમાં ધ્યાન આપવા લાગ્યો. (થ્રી ઇડિયટ્સ જોયું છે? જેમાં રસ હોય તે કામ કરો.)
જોકે અભ્યાસ છોડવાના સ્ટીવના આ નિર્ણયનો અનુભવ તેના માટે રોમાંચક જરા પણ ન હતો. અભ્યાસ છોડવાથી તેને હોસ્ટેલમાં જગ્યા પણ ન મળી. તે મિત્રોના રૂમમાં જમીન પર સૂઈ જતો. ખાવાનો ખર્ચ કાઢવા કોકા-કોલાની ખાલી બોટલો વેચતો અને દર રવિવારે પેટ ભરીને ભોજન મળે તે માટે તે સાતેક માઈલ ચાલીને ‘હરે રામ મંદિર’માં જતો. સ્ટીવની જિજ્ઞાસાવૃત્તિને કારણે તે અનેક જગ્યાએ ભટક્યો, પરિણામે તેનામાં અનુભવની પરિપક્વતા આવી.


શીખેલું કામ લાગ્યું


દુનિયાના ચારેય ખૂણામાં જ્ઞાન મળે છે, ગમે ત્યાં જાઓ, રસનો વિષય તમારી રાહ જોવે છે. સ્ટીવ જોબ્સે રીડ કાલેજનો અભ્યાસ અધૂરો મૂક્યો ત્યારે કાલેજમાં બીજે ક્યાંય ન ભણાવાતો હોય એવાં સુલેખન (Calligraphy) જેવા અભ્યાસક્રમમાં તેને રસ પડ્યો. સુંદર અને મરોડદાર અક્ષરોથી તે પ્રભાવિત થયો. આથી તે સુલેખનના વર્ગો ભરવા લાગ્યો. જોકે સુલેખનના આ વર્ગો સ્ટીવને તેની રોજબરોજની જિંદગીમાં સફળતા અપાવશે તેવી આશા તેને પણ ન હતી. તે સુલેખનના વર્ગોમાં સૌંદર્ય, કલાત્મકતા, નજાકતાવાળા અક્ષરો ગૂંથતાં શીખ્યો. સુલેખન રસના કારણે શીખાઈ ગયું પણ તેનાથી પૈસા મળે અને જીવન ચાલે તેવું ન હતું, પણ જ્ઞાન ગમે ત્યારે ખીલી ઊઠે છે. શીખેલું ક્યારેય વ્યર્થ જતું નથી. દસ વર્ષ બાદ સ્ટીવ જોબ્સે મેકિન્ટોશ કોમ્પ્યુટરની રચના કરી, તેમાં સુલેખનના વર્ગોનો અનુભવ કામ આવ્યો. મેકિન્ટોશ કોમ્પ્યુટરની ડિઝાઇનમાં સ્ટીવે આ જ્ઞાનનો પૂરેપૂરો ઉપયોગ કર્યો. સુંદર અક્ષરોની સગવડવાળું તે આ જગતનું પહેલું કોમ્પ્યુટર હતું. જો દસ વર્ષ પહેલાં અભ્યાસ છોડી સ્ટીવે સુલેખનના વર્ગો ન ભર્યા હોત તો મેકિન્ટોશ કોમ્પ્યુટરમાં ક્યારેય પણ જાત-જાતના સુંદર અક્ષરોની સગવડવાળું કોમ્પ્યુટર આજ સુધી ન મળ્યું હોત, કારણ કે આજે આપણે સૌ જે વિન્ડોઝનો ઉપયોગ કરીએ છીએ તે મેકિન્ટોશ કોમ્પ્યુટરની એક નકલ જ છે. સ્ટીવે દસ વર્ષ પહેલાં રીડ કાલેજના અભ્યાસરૂપી ઝાડને કાપ્યું ન હોત તો દુનિયાને સુંદર અક્ષરોવાળું કોમ્પ્યુટર મળ્યું ન હોત...



માત્ર 20 વર્ષની ઉંમરે બનાવ્યું કોમ્પ્યુટર


સ્ટીવ જોબ્સના જીવનના ઉતાર-ચઢાવની બીજી વાત.... મિત્ર સ્ટીવ વાઝનેક અને સ્ટીવે ભેગા મળીને, તેના એક નાનકડા ઘરમાં એપલ કોમ્પ્યુટર બનાવ્યું. તે વખતે સ્ટીવ જોબ્સની ઉંમર માત્ર 20 વર્ષની  હતી. 17 વર્ષની ઉંમરે સ્ટીવ કાલેજનો અભ્યાસ અધૂરો મૂકી દે છે અને માત્ર ત્રણ વર્ષ બાદ એક અદ્ભુત, દુનિયાને હચમચાવી દે તેવું કોમ્પ્યુટર પણ બનાવે છે! સ્ટીવ જોબ્સ અહીં અટક્યા નહિ. તેમણે અને તેમના મિત્રએ દસ વર્ષમાં બીજું એક કોમ્પ્યુટર બનાવ્યું, તેનું નામ હતું મેકિન્ટોશ કોમ્પ્યુટર (ખફભશક્ષજ્ઞિંવિ). આ સાથે માત્ર દસ વર્ષમાં બે વ્યક્તિથી એક નાનકડા ઘરમાં શરૂ કરેલી કંપ્ની બે અબજ ડાલર અને 4000 કર્મચારીઓવાળી બની ગઈ. ત્યારે સ્ટીવની ઉંમર માત્ર 30 વર્ષની હતી. હવે સ્ટીવના નાનકડા ઘરે એક કંપ્નીનું રૂપ ધારણ કરી લીધું હતું. આથી માર્કેટિંગના આ જમાનામાં માર્કેટિંગ કરવા તેણે વિચાર કર્યો. એ વખતે પેપ્સિ-કોલાના પ્રેસિડન્ટ જ્હોન સ્કુલી તેમના બિનઆરોગ્યપ્રદ પીણાને દુનિયામાં ઘરે ઘરે પહોંચાડવા અથાક મહેનત કરી રહ્યા હતા. એક રાત્રે સ્ટીવે સ્કુલીને પોતાના ઘરે બોલાવ્યા અને કહ્યું કે, ‘‘તમારે આખી જિંદગી સાકરવાળું બિનઆરોગ્યપ્રદ પાણી વેચીને દુનિયાનું સ્વાસ્થ્ય બગાડવું છે કે મારી સાથે આવી દુનિયા બદલનારા ઉપકરણની શોધ કરવી છે ?’’ આ મુલાકાત પછી સ્કુલી સ્ટીવની એપલ કંપ્ની સાથે જોડાઈ ગયો. પણ સ્કુલીના ધંધાકીય, માર્કેટિંગ વિચારો અને સ્ટીવના થિંક આઉટ આફ બાક્સ (કંઈક અલગ)ના વિચારો એક ન થઈ શક્યા.

તેની જ કંપ્નીએ સ્ટીવને કાઢી મૂક્યો


કંપ્નીના ભવિષ્ય માટેની સ્ટીવની કલ્પ્નાઓ કંપ્નીના બીજા ડિરેક્ટરોને ન ગમી. પરિણામે એપલ કંપ્નીના ડિરેકટરોમાં અનેક મતભેદો સર્જાયા અને બધા ડિરેકટરો એક થઈ ગયા. સ્ટીવ જોબ્સને તેની જ બનાવેલી કંપ્નીમાંથી કાઢી મૂકવામાં આવ્યો. સ્ટીવ  તેની જ બનાવેલી કંપ્નીમાંથી બહાર ફેંકાઈ ગયો. 30 વર્ષની નાની ઉંમરે આટલી મોટી નિષ્ફળતા! આજનો યુવાન આ રીતે નિષ્ફળ જાય તો શું કરે? જવાબ આપતો નથી પણ સ્ટીવ જોબ્સે આવું કાંઈ ન કર્યંુ. તે થિંક ડિફરન્ટના મંત્ર સાથે ઝઝૂમતો રહ્યો. સ્ટીવ એ વખતે હચમચી ગયો હતો પણ તેનું મગજ હજુ સ્થિર અને વણભૂંસાયેલું હતું. સ્ટીવ જોબ્સ કંપ્નીમાંથી તરછોડાયો પણ તેને તેના કાર્ય પ્રત્યે પ્રેમ હતો.

એપલ નહિ તો નેક્સ્ટ સહી...


સ્ટીવ જોબ્સે નવેસરથી શરૂઆત કરી. સ્ટીવની ખુમારી તો જુઓ.... એપલમાંથી કાઢી મૂક્યા બાદ ખુદ સ્ટીવ જોબ્સ કહે છે કે, ‘‘એપલમાંથી મારી હકાલપટ્ટી થઈ તે મારા માટે સારામાં સારી ઘટના હતી. મને સફળતાના ભારેખમ બોજાને બદલે નવા નિશાળિયા જેવી હળવાશ લાગવા માંડી. મને મોજીલી સ્વતંત્રતા મળી અને મને તે દોરી ગઈ મારા જીવનના સૌથી સર્જનાત્મક તબક્કા તરફ...’’
હવે સ્ટીવનું એપલ નામનું ઝાડ કપાઈ ગયું હતું. આ ઝાડ કપાવાથી તેની સર્જનાત્મકતા વધી ગઈ. માત્ર પાંચ વર્ષમાં સ્ટીવે નવી નેક્સ્ટ (Next) કંપ્નીની સ્થાપ્ના કરી દીધી. નેક્સ્ટની સાથે સાથે બીજી કંપ્ની પિકસાર (Pixar) પણ સ્થાપી. પિક્સારે વિશ્ર્વની સૌથી પહેલી કોમ્પ્યુટર એનિમેટેડ ફિલ્મ ‘‘ટોય સ્ટોરી’’ બનાવી. પિક્સાર અત્યારે આખી દુનિયામાં સૌથી વધુ સફળ એનિમેશન સ્ટુડિયો ગણાય છે. માત્ર કોમ્પ્યૂટરમાં ગ્રાફિક્સ બનાવી આખી કાલ્પનિક દુનિયા એક સ્ટુડિયોમાં ઊભી કરવી સ્ટીવ માટે રસની વાત હતી. સ્ટીવની પિક્સાર કંપ્ની પ્રગતિ કરવા લાગી.
એપલ કંપ્નીમાંથી તરછોડાયા પછી ત્રણ વર્ષ બાદ 1988માં સ્ટીવે નેક્સ્ટ ક્યૂબ નામનું બાક્સ બજારમાં મૂક્યું. નેક્સ્ટ ક્યૂબ એટલે એક અદ્ભુત શક્તિશાળી ડિવાઈસ. પછી નેક્સ્ટ કંપ્નીએ અદ્ભુત સોફ્ટવેર્સ અને આપરેટિંગ સિસ્ટમ પણ બનાવ્યાં. જોબ્સની કંપ્ની અને દોલત છિનવાઈ ગઈ હતી પણ કોમ્પ્યૂટરમાં કરામતી રીતે ચાલતું દિમાગ તેની પાસે હતું જ .

સ્ટીવ વિનાની એપલનું દેવાળું

બીજી બાજુ એપલ કંપ્ની પાસે તેનો ભેજાબાજ સ્ટીવ જોબ્સ ન રહેતાં એપલ કંપ્ની રીતસર ગબડવા લાગી. એપલ દેવાળું ફૂંકવાની તૈયારીમાં હતી ત્યાં જ એપલના તત્કાલીન બાસ જીલ એમિલિયોએ નવી આપરેટિંગ સિસ્ટમ ખરીદવાનો નિર્ણય લીધો, અને એ આપરેટિંગ સિસ્ટમ હતી નેક્સ્ટ કંપ્નીની. સ્ટીવ જોબ્સના હાથમાં ફરી એપલ કંપ્ની આવી રહી હતી. એપલનો નેક્સ્ટ કંપ્ની સાથે સોદો થયો. સોદામાં સ્ટીવ જોબ્સે ફરી એપલના ડિરેક્ટર તરીકે એપલમાં પુનરાગમન કર્યંુ અને એપલ પાસેથી પગાર માંગ્યો માત્ર એક વર્ષનો એક ડાલર! સ્ટીવ જોબ્સનું ભેજું, કામ્પ્યુટર કરામત અને નવું-નવું દુનિયાને આપવાની થિંક ડિફરન્ટવાળી વિચારધારાએ ફરી તેને તેની જ કંપ્નીના બોર્ડ રૂમમાં મુખ્ય આર્ટિસ્ટ તરીકે બેસાડી દીધો. પછી તો સ્ટીવને રોકવો નામુમકીન હતું. તેની એપલ કંપ્નીનું કેપિટલાઈઝેશન 372 બિલિયન યુ.એસ. ડાલર સુધી પહોંચી ગયું. યુરોપ્ની અને બાકી બધી જ નબળી બેંકો આ માત્ર એક કંપ્ની બને એક દીર્ધદ્ષ્ટા સાવ ખરીદી શકે તેવી તેની તાકાત ઊભી થઈ. પણ મૃત્યુએ તેને રોક્યો. સ્ટીવને કેન્સર થયું. સ્વાદુપિંડનું કેન્સર.
માત્ર 56 વર્ષની ઉંમરે સ્ટીવનું નિધન થયું. પણ ત્યાં સુધીમાં તેણે દુનિયાને ઘણું બધું આપી દીધું હતું. તેનો જન્મ 24 ફેબ્રુઆરી, 1955ના રોજ અને મૃત્યુ 5 આક્ટોબર, 2011ના રોજ થયું. પણ આ સમયમાં તે ટેક્નોલોજીનો બાદશાહ બની ગયો. તેણે ઘરે ઘરે કોમ્પ્યુટર પહોંચાડ્યાં. આઈપેડ, આઈપોડ દ્વારા આપણા જીવનમાં ક્રાંતિ આણી.
આપણે હંમેશાં સફળતા મેળવી, તેને જીવનની છેલ્લી સફળતા ગણી તેના આનંદમાં જીવન પસાર કરી દઈએ છીએ. પેલી પંચતંત્રની વાર્તાની જેમ આપણને સફળતાનું એક ઝાડ મળી ગયું એટલે બસ! તે સફળતાના ઝાડના ફળ સાથે જીવન પસાર કરી દેવાનું!
સ્ટીવ જાબ્સમાંથી આપણે આ જ શીખવાનું છે. સફળતા મળ્યા બાદ તેના શિખર પર બેસી આનંદ અને આરામ માણવાને બદલે સ્ટીવ જોબ્સે સફળતાનું ઝાડ કાપી બીજું વૃક્ષ ઉગાડવા પુરુષાર્થ કર્યો અને એક પછી એક અનેક સફળતાઓ મેળવી. સ્ટીવ જાબ્સ પેલી વાર્તાના  આળસુ વ્યક્તિ જેવો ન હતો. કહેવાનો મતલબ એ જ છે કે માત્ર સફળતાના એક ઝાડને મેળવી આજના યુવાનોએ બેસી ન રહેવું જોઈએ. એક સફળતા બાદ બીજી સફળતાનું બીજું ઝાડ  તમારી રાહ જુએ છે. મહેનત કરો, પાણી પાઓ એટલે બસ ! સ્ટીવ જોબ્સે આ જ કર્યંુ અને અનેક સફળતાનાં ઝાડ ઉગાડી દુનિયાનો બેતાજ બાદશાહ બની ગયો.

સ્ટીવ જોબ્સના પ્રેરણાત્મક સુત્રો....

 

- યુવાનોએ સફળ થવું હોય તો તેમનામાં અટલ શ્રદ્ધા, સાચો સંકલ્પ, સાચી દ્ઢ વાણી, સાચી પ્રવૃત્તિ, સાચી રહેણી-કરણી, સાચો પ્રયાસ, સાચો વિચાર અને સાચું ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાનું જ્ઞાન હોવું જોઈએ. 
- Think Different - જુદું વિચારો.
- શ્રદ્ધાથી આગળ વધો. તમારી બાહોશીમાં, કર્તવ્યમાં, કર્મોમાં, જિંદગીમાં શ્રદ્ધા ખૂબ જરૂરી છે,
- તમારા જ કાર્યમાંથી આનંદ મેળવો. તમને શું ગમે છે તે શોધી કાઢો. આપણા જીવનનો મોટો અંશ આપણા કાર્યમાં વિતાવવાનો છે, અને સંતોષ પામવાનો તે એ એકમાત્ર રસ્તો છે.
- આપણે જેને ગમતું કાર્ય માનતા હોઈએ તેમાં પ્રવૃત્ત રહેવું.
- ઉત્તમ કામ એટલે આપણને ગમતા કાર્યમાં જીવ રેડવો.
- જો તમને હજુ સુધી તમને ગમતું કામ ન મળ્યું હોય તો શોધ ચાલુ રાખો.
- પ્રેમને લગતી દરેક બાબતમાં થાય છે તેમ તમને આવું કાર્ય જડશે ત્યારે જરૂર એક અલગ અનુભૂતિ થશે. આ બાબતે સમાધાન કે બાંધછોડ ક્યારેય ન કરતા.
- ગમે તેટલી સિદ્ધિ પ્રાપ્ત કરી હોય તોય વધુ ઉમદા કાર્ય કરવાની ભૂખ જાગ્રત રાખવી, તે અર્થમાં ભૂખ્યા રહો.
- એક ધંધો હાથમાં લઈને તેની સફળતાનો ભાર સતત વેંઢારવા કરતાં નવેસરથી કંઈક પ્રારંભ કરવાનો સ્પિરિટ રાખવો જોઈએ.
- તમે સપ્નાં સેવો - ડ્રીમર થાઓ. સપ્નાંઓની કોઈની મોનોપોલી નથી. સપ્નાં સેવો, સફળ થાઓ.
- ડુ યોર બેસ્ટ - સફળ થવા કોઈ પ્રયત્ન બાકી ન રાખો.
- સાહસ કરો. નાનેથી શરૂઆત કરો પણ ધ્યેય ઊંચું રાખો.
- સતત કંઈ નવું કરો. નિષ્ફળતામાંથી શીખો.
- તમારો સમય સીમિત છે, માટે સમય ન બગાડો. ખોટા વિચારોમાં ન ફસાવ. જિંદગી બીજાના વિચારોના હિસાબે ન જીવો. અંદરના અવાજને ઓળખો.
- ડિઝાઇન એ નથી કે બહુ સુંદર દેખાય છે, ડિઝાઇન એ છે જે તે કામ કરે છે.
- કંપ્નીઓ મંદીમાં કર્મચારીઓને કાઢી મૂકે છે, પણ અમારો વિચાર અલગ છે. ગ્રાહક સામે સારી પ્રોડક્ટ મૂકશો તો ગ્રાહક પોતાનું પર્સ ખુલ્લું મૂકી જ દેશે.
- હૃદયની ગમતી વાતને અનુસરવાની હિંમત કેળવજો. તમારું હૃદય અને તમારો અંતરાત્મા બરાબર જાણે છે કે તમારી જિંદગીનું તમારે શું કરવાનું છે. બાકીની બધી વાતો ગૌણ છે.



લીડરશીપ આફ સ્ટીવ જાબ્સ : થિંક આઉટ આફ બાક્સ


21મી સદીમાં જ્ઞાનનો મહિમા છે. એક ‘આઈડિયા’ દુનિયામાં ક્રાંતિકારી પરિવર્તન લાવી શકે છે. સ્ટીવ જાબ્સના ફળદ્રૂપ ભેજામાં આવા અનેક આઈડિયા આવ્યા અને તે દુનિયામાં અદ્ભુત પરિવર્તન લાવ્યા. સત્તા કદાચ બંદૂકના નાળચામાંથી નીકળતી હશે, પરંતુ લીડરશીપ હંમેશાં ફળદ્રૂપ ભેજામાંથી નીપજે છે. સ્ટીવ જાબ્સે પોતાના વિચારો પોતાની કંપ્નીના વૈજ્ઞાનિકો, ટેક્નિશિયનો સામે મૂક્યા ત્યારે કોઈ તે સ્વીકારવા  તૈયાર ન હતા, પણ સ્ટીવ જાબ્સે એ બધાને વિચારતા કર્યા અને સફળતા મેળવી. વિજ્ઞાન હોય કે ધર્મ, રાજકારણ હોય કે અર્થકારણ પ્રત્યેક ક્ષેત્રને સારા વિચારક નેતૃત્વની જરૂર હોય છે જ. ગાંધીજીએ સત્ય અને અહિંસાના માર્ગે આઝાદી મેળવવાની વાત કરી ત્યારે લોકો તેમના પર હસતા, પણ આજે 21મી સદીમાં પણ દુનિયા સત્ય અહિંસાને ધારદાર શસ્ત્ર માને છે. દુનિયાથી જુદું વિચારવું જ પડે. સ્ટીવ જાબ્સની આ ખાસિયત છે. સ્ટીવ આજની તારીખે દુનિયાનો શ્રેષ્ઠ થિંકિંગ ‘સીઈઓ’ મનાય છે. અમેરિકાના ન્યુયોર્ક સીટીના મેયર માઈકલ બ્લુમબર્ગે તો સ્ટીવની સરખામણી આઈનસ્ટાઈન સાથે કરી છે. સફળતા વિશે દુનિયાભરનાં સામયિકો વિશેષાંકો કાઢી રહ્યાં છે. કારણ શું? કારણ માત્ર એટલું જ કે તે ડિજિટલ વર્લ્ડનો શ્રેષ્ઠ સંશોધક અને લીડર હતો.



કંઈક આ રીતે બદલી દુનિયા

- રિઇન્વેન્ટર. શોધાયેલી વસ્તુને નવેસરથી જે શોધે તે રિઇન્વેન્ટર. સ્ટીવ જાબ્સને રિઇન્વેન્ટર કહી શકાય.
- ડબ્બા જેવા કોમ્પ્યૂટરને સુંદર, આકર્ષક અને ટેબલ પર મૂકવા જેવાં બનાવી સ્ટીવ જાબ્સે કોમ્પ્યૂટરને ઘરે ઘરે પહોંચાડ્યાં.
- જાબ્સે ફ્લાપી ડિસ્ક શરૂ કરી અને કોમ્પ્યૂટરને ઘરઘરાઉ ટેબલ આઈટમ બનાવી.
- જરૂર પડી તો ફ્લાપી ડ્રાઈવ ઉડાડી સ્ટીવ જાબ્સે સીડી ડ્રાઈવનું ચલણ વધાર્યંુ.
- વિશ્ર્વ જ્યારે વાકમનની વાત કરતું હતું ત્યારે સ્ટીવ જાબ્સે 5 ગીગાબાઈટનું પહેલું આઈપોડ લાન્ચ કર્યંુ.
- વાકમનમાં ગીતો સાંભળવાની મર્યાદા હતી, પણ આઈપોડમાં હવે લોકો 5,000 ગીતોને સંઘરીને, ગમે ત્યારે ગમે ત્યાં તે સાંભળી શકે છે.
- આઈપોડ બહાર પડવાથી મ્યુઝિક ઇન્ડસ્ટ્રીઝનાં સમીકરણો બદલાઈ ગયાં.
- ત્યાર પછી તો સ્ટીવ જાબ્સે આખી દુનિયાના લોકોના હાથમાં આઈ-મેક, આઈ-પેડ, આઈ-પોડ અને આઈ-ફોન રમતા કરી મૂક્યા.
- આઈ ફોનથી ડબ્બા જેવા મોબાઈલ હન્ડસેટમાં સ્માર્ટફોનનો નવો યુગ શરૂ  કર્યો.
- સ્ટીવ જાબ્સે આઈપેડ બનાવી પર્સનલ કોમ્પ્યૂટર, ઇન્ટરનેટ, મોબાઈલ એ બધાની ભેળસેળ કરીને ટેક્નોલોજીને યુઝર ફ્રેન્ડલી બનાવી.
- તેણે www. (વર્લ્ડ વાઈડ વેબ)ની શોધ કરી જબરજસ્ત ક્રાન્તિ આણી છે.
- જ્યારે ઈ-મેઈલ એટલે સાદું લખાણ (ટેક્સ્ટ) જ હતું ત્યારે જાબ્સે નેક્સ્ટ મેઈલ બનાવ્યું, જેમાં ગ્રાફિક્સ અને આડિયોનો સમાવેશ કર્યો.
- સ્ટીવ જાબ્સે માત્ર 500-600 ડાલરમાં એક આખું મીની કોમ્પ્યૂટર લોકોના હાથમાં આપી દીધું.
- અદ્યતન ટેક્નોલોજી, એક એવો ફોન જેનું આખું બાડી જ પ્લાસ્ટિક કે મેટલને બદલે માત્ર ત્રણ ઇંચના સ્કેચ પ્રૂફ બ્રાઇટ આપ્ટિકલ ગ્લાસનું બનેલું હોય, મતલબ એક આરપાર દેખાતો કાચનો ટુકડો તમારા હાથમાં હોય અને તેમાં બધું જ હોય - મ્યુઝિક હોય, ફોટા હોય, વિડીયો હોય, કમેરો હોય. સ્ટીવ જાબ્સે દુનિયાને કાચના ટુકડા જેવું આવું અદ્યતન ટચ સ્કીન આઈપોડ આપ્યું.
- લોકો આંગળીના ટેરવે દુનિયા જાણવા લાગ્યા.




સ્ટીવના મૃત્યુ સમયની સંવેદનાઓ


સ્ટીવ જોબ્સના મૃત્યુએ સમગ્ર વિશ્ર્વમાં ખળભળાટ મચાવી દીધો હતો. મૃત્યુના દિવસે માત્ર ટ્વિટર પર દર સેકન્ડે 10,000 ટ્વિટ સ્ટીવ જોબ્સ ઉપર ઉમેરાતી હતી. સ્ટિવ જોબ્સના મૃત્યુની ઘટનાએ ટ્વિટરના તમામ રેકોર્ડ તોડી નાખ્યા હતા. બિન લાદેન માર્યો ગયો ત્યારે પણ દર સેકન્ડે 5000 ટ્વિટર નોંધાઈ હતી.
મારા જેવા કેટલાક લોકોને સ્ટીવ જોબ્સ સાથે કામ કરવાની તક મળી તે અમારા માટે સૌભાગ્યની વાત છે. સ્ટીવની કમી મને હંમેશાં મહેસૂસ થશે.
- બિલ ગેટ્સ, માઇક્રોસોફ્ટ
સ્ટીવ સૌથી મહાન આવિષ્કારકોમાંના એક હતા. તેમનામાં કંઈક અલગ કરવાની હિંમત હતી. તે એટલા બધા દિલેર હતા કે દુનિયાને બદલવાની સોચ રાખતા હતા. આ સોચ, આ વિચારને હકીકતમાં બદલવાનું તેમની પાસે હુન્નર પણ હતું. દુનિયાએ એક દીર્ઘદ્ષ્ટા ખોયો છે.
- બરાક ઓબામા, પ્રેસિડેન્ટ, અમેરિકા
મારા દોસ્ત અને માર્ગદર્શક બનવા બદલ હું સ્ટીવ જોબ્સનો આભારી છું. સ્ટીવ જોબ્સ કંઈક બનાવે તો તેનાથી દુનિયા બદલાય છે... આ દેખાડવા બદલ અભિનંદન. તમારી કમી મહેસૂસ થશે.
- માર્ક ઝુકરબર્ગ, ફેસબુકના સંસ્થાપક
સ્ટીવ જોબ્સમાં એ ક્ષમતા હતી કે તે એવી વાત પણ ખૂબ ઓછા શબ્દોમાં કહી શકતા હતા જે વાતો આપણે વિચારી પણ ન શકતા હોઈએ.
- લેરી પેજ, ગૂગલના સંસ્થાપક
ઉત્કૃષ્ટતા, ઈનોવેશન, લોકોને ખુશ કરવા... સ્ટીવ જોબ્સ આ મૂલ્યોમાં માનતા હતા. સ્ટીવ જોબ્સના અવતરણ બદલ ભગવાનનો આભાર. તે મારા હીરો, રોલ માડલ, પ્રેરણાસ્રોત હતા.
- ચેતન ભગત, લેખક
સ્ટીવ, તમને યાદ કરવાની એક જ રીત છે : હું જિંદગીમાં બેકાર વસ્તુ, વાતોને પાછળ મૂકી પોતાના દિલનો અવાજ સાંભળું.
- શેખર કપૂર, ફિલ્મકાર
સ્ટીવ અસાધારણ વૈશ્ર્વિક આવિષ્કારક હતા. તેમણે આપણું જીવન બદલી નાખ્યું. આજે આપણે એવી અનેક ચીજોનો ઉપયોગ કરીએ છીએ જેની શોધ સ્ટીવ જોબ્સે કરી છે.
- જૂલિયા ગિલાર્ડ, વડાપ્રધાન, આસ્ટ્રેલિયા
આજે આપણે એક પ્રભાવશાળી જિનીયસ વ્યક્તિને ખોયો છે. આપણી નવી પેઢી સ્ટીવને આઈનસ્ટાઈન અને એડિસનની હરોળમાં યાદ કરશે.
- માઈકલ બ્લુમબર્ગ, ન્યુયોર્ક સીટી, મેયર

 

- હિતેશ સોંડાગર