યુદ્ધના મેદાનમાં ભારતનો ‘સમુદ્રી સેતુ’: હોર્મુઝની સામુદ્રધૂનીમાં ફસાયેલા ૨૨ જહાજો ક્રુડ ઓઈલ અને ગેસનો જથ્થો લઈને ભારત આવી રહ્યા છે

 

 

પશ્ચિમ એશિયામાં સર્જાયેલી ભૌગોલિક-રાજકીય અસ્થિરતા વચ્ચે ભારત સરકારે જે રીતે પોતાના આર્થિક હિતો અને નાગરિકોની સુરક્ષા માટે કમર કસી છે, તે ખરેખર પ્રશંસનીય છે. પર્સિયન ગલ્ફ (ઈરાની અખાત)ના અશાંત વિસ્તારોમાં ફસાયેલા ભારત તરફી ૨૨ જહાજોને હોર્મુઝની સામુદ્રધૂનીમાંથી સલામત રીતે બહાર કાઢવા માટેની કવાયત તેજ કરવામાં આવી છે. આ ઓપરેશન માત્ર લશ્કરી તાકાતનું પ્રદર્શન નથી, પરંતુ તે ભારતની સબળ વિદેશનીતિ અને તમામ પક્ષો સાથેના તેના સંતુલિત તથા ગરિમાપૂર્ણ સંબંધોની જીત છે.

 

 

ધી હિન્દુ અખબારના એક રીપોર્ટ પ્રમાણે ભારત માટે આ જહાજો માત્ર વ્યાપારી માલ-સામાનની હેરફેર નથી કરી રહ્યા, પરંતુ તે દેશની 'ઉર્જા સુરક્ષા' (Energy Security)ની કરોડરજ્જુ છે. આ પૈકીના ૨૦ જહાજો ભારતની ઈંધણની જરૂરિયાતો પૂરી કરવા માટે અત્યંત મહત્વના છે, જે ૨.૧૫ લાખ મેટ્રિક ટન LNG, ૩.૨૧ લાખ ટન LPG અને ૧૬.૭૬ લાખ ટન ક્રૂડ ઓઈલ જેવો જંગી જથ્થો લઈને આવી રહ્યા છે. આ કાફલામાં ભારત ઉપરાંત માર્શલ આઈલેન્ડ, લાઈબેરિયા, ગ્રીસ, માલ્ટા અને પોર્ટુગલ જેવા દેશોના ધ્વજ ધરાવતા જહાજો પણ સામેલ છે, જે સૂચવે છે કે ભારતની સુરક્ષા છત્રછાયા કેટલી વિસ્તૃત છે. આ સાથે જ, બે ભારતીય કન્ટેનર જહાજોને પણ હોર્મુઝના જોખમી માર્ગેથી હેમખેમ બહાર લાવવાની પ્રાથમિકતા નક્કી કરવામાં આવી છે.

 

 

આ કોઈ સામાન્ય બચાવ અભિયાન નથી, પરંતુ ભારત સરકારના વિવિધ અંગો વચ્ચેના અજોડ તાલમેલનું પરિણામ છે. જ્યારે દરિયાઈ માર્ગો પર જોખમ મંડરાઈ રહ્યું હોય, ત્યારે બંદર અને શિપિંગ મંત્રાલય, નૌકાદળ કામગીરી નિર્દેશાલય (DNO), પેટ્રોલિયમ મંત્રાલય અને ઇન્ફોર્મેશન ફ્યુઝન સેન્ટર (IFC-IOR) ના રડાર ચોવીસે કલાક આ જહાજોની સુરક્ષામાં પલ-પલની નજર રાખી રહ્યા છે. ભારતીય નૌકાદળની લોખંડી તાકાત અને કુશળ મુત્સદ્દીગીરીને કારણે જ 'શિવાલિક', 'નંદા દેવી' અને 'જગ લાડકી' જેવા વિશાળ જહાજો ઓમાનના અખાતના જોખમી જળવિસ્તારમાંથી સહીસલામત બહાર આવી શક્યા છે.

ખાસ કરીને 'જગ લાડકી' જહાજની ગાથા શ્વાસ અધ્ધર કરી દે તેવી છે. જ્યારે યુએઈના ફુજૈરાહ ટર્મિનલ પર તે ઇંધણ ભરી રહ્યું હતું, ત્યારે જ ત્યાં ભીષણ હુમલો થયો હતો. આ જહાજ મોતના મુખમાંથી માંડ-માંડ બચ્યું અને આજે નૌકાદળના અભેદ સુરક્ષા કવચ હેઠળ ગુજરાતના મુંદ્રા બંદર પર હેમખેમ લંગર્યું છે. આ સફળતા માત્ર આંકડાઓની નથી, પણ ભારતીય નૌકાદળના પરાક્રમ અને સરકારની તેના નાગરિકો પ્રત્યેની પ્રતિબદ્ધતાની જીત છે.

 

 

ભારતની વિદેશનીતિની ખરી કસોટી અને સફળતા એ હકીકતમાં છુપાયેલી છે કે પશ્ચિમ એશિયાના ધગધગતા સંઘર્ષની વચ્ચે પણ હજુ સુધી કોઈ ભારતીય જહાજ પર આંચ આવી નથી. જોકે, વિદેશી જહાજો પર ફરજ બજાવતા આપણા ત્રણ વીર ખલાસીઓએ જીવ ગુમાવ્યા છે અને કેટલાક હજુ લાપતા છે, જે સમાચાર હૃદયદ્રાવક છે. પરંતુ, આ કપરા સમયમાં ભારત સરકાર એક મજબૂત વાલીની જેમ ઊભી રહી છે. ગલ્ફના અશાંત વિસ્તારોમાં ફસાયેલા ૨૩,૦૦૦ જેટલા ભારતીય ખલાસીઓની સલામતી માટે સરકારની સતર્કતા કામે લાગી છે. તેમના પરિવારોની ચિંતાને સમજીને, સેંકડો ખલાસીઓને સુરક્ષિત રીતે પરત લાવવાના મિશનને યુદ્ધના ધોરણે વેગ આપવામાં આવ્યો છે. અત્યાર સુધીમાં વિવિધ શિપિંગ કંપનીઓના સહયોગથી ૪૭૨ ખલાસીઓ હેમખેમ માતૃભૂમિના ખોળે પરત ફર્યા છે. આ આંકડા માત્ર સંખ્યા નથી, પણ હજારો માઈલ દૂર ફસાયેલા ભારતીયો પ્રત્યેના દેશના સ્નેહ અને સુરક્ષાના અતૂટ વિશ્વાસનું પ્રતિક છે.

 

 

ધી હિન્દુ અખબારના રીપોર્ટ પ્રમાણે આંકડાકીય દ્રષ્ટિએ જોઈએ તો, અત્યારે શિપિંગ કોર્પોરેશન ઓફ ઇન્ડિયાના છ જહાજો સહિત કુલ ૨૨ ભારતીય જહાજો પર્સિયન ગલ્ફના અશાંત જળવિસ્તારમાં પોતાની ફરજ બજાવી રહ્યા છે. બીજી તરફ, ભારતના મુખ્ય બંદરો પર સાત જહાજો પશ્ચિમ એશિયા તરફ રવાના થવા માટે માત્ર અનુકૂળ સમયની જ નહીં, પણ દેશના મજબૂત સુરક્ષા કવચના ભરોસાની રાહ જોઈ રહ્યા છે. આ પરિસ્થિતિ ભારતની એ 'વ્યૂહાત્મક સ્વાયત્તતા'નું જીવંત પ્રમાણ છે, જેના કારણે રશિયા-યુક્રેન હોય કે પશ્ચિમ એશિયાનો સંઘર્ષ—ભારત હંમેશા પોતાના રાષ્ટ્રીય હિતોને સર્વોપરી રાખી શક્યું છે.

વિશ્વના તમામ દેશો સાથે સંતુલિત અને ગરિમાપૂર્ણ સંબંધો જાળવી રાખવાની ભારતની આ કળા આજે વિશ્વ માટે એક ઉદાહરણ બની છે. હોર્મુઝની સામુદ્રધૂની જેવા વિશ્વના સૌથી સંવેદનશીલ અને વ્યૂહાત્મક માર્ગો પર ભારતની આ મજબૂત પકડ અને સુરક્ષાત્મક ભૂમિકા માત્ર એક દેશની સફળતા નથી, પણ વિશ્વ મંચ પર એક ઉભરતી 'મહાસત્તા' તરીકેની આપણી નવી ઓળખની મહોર છે. મુત્સદ્દીગીરી અને મજબૂત વિદેશનીતિના જોરે ભારતે સાબિત કરી દીધું છે કે તે પોતાના સંસાધનો અને નાગરિકોની રક્ષા કરવા માટે સક્ષમ છે અને કોઈ પણ સંકટમાં ડગ્યા વગર અડીખમ ઊભું રહી શકે છે.