વૈશ્વિક અસ્થિરતામાં ભારત કેમ બન્યું વિશ્વનું ‘બ્રાઈટ સ્પોટ’? UN અહેવાલનું વિશ્લેષણ

વૈશ્વિક પડકારો વચ્ચે ભારતનો આર્થિક વિજય: એક વિશ્લેષણ

આજે જ્યારે આખું વિશ્વ આર્થિક અસ્થિરતા અને ભૌગોલિક તણાવનો સામનો કરી રહ્યું છે, ત્યારે ભારતીય અર્થતંત્ર એક તેજસ્વી આશાના કિરણ તરીકે ઉભરી આવ્યું છે. યુનાઈટેડ નેશન્સ (UN) ના તાજેતરના અહેવાલ 'વર્લ્ડ ઇકોનોમિક સિચ્યુએશન એન્ડ પ્રોસ્પેક્ટ્સ 2026' મુજબ, નાણાકીય વર્ષ 2025-26 માં ભારતનો વિકાસ દર 7.2% રહેવાની પ્રબળ સંભાવના છે. આ આંકડો માત્ર આંકડો નથી, પણ ભારતની મજબૂત આર્થિક પાયાની ગવાહી આપે છે.

ભારતની આ સફળતા પાછળનું સૌથી મોટું બળ તેનો મજબૂત ઘરેલું વપરાશ છે. ભારતની વિશાળ વસ્તી અને તેમની જળવાઈ રહેલી ખરીદશક્તિને કારણે બજારમાં સતત માંગ રહે છે. UN ના નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે ભારતની આ આંતરિક તાકાત એટલી સક્ષમ છે કે તે અમેરિકા જેવા દેશો દ્વારા લાદવામાં આવતા સંભવિત 'ટેરિફ' કે વધારાના કરવેરાના આંચકાઓને પણ સરળતાથી પચાવી શકે છે.

સાથે જ, સરકાર દ્વારા કરવામાં આવતું જાહેર રોકાણ અર્થતંત્રના એન્જિનને સતત ઈંધણ પૂરું પાડી રહ્યું છે. રસ્તાઓ, બ્રિજ, ડિજિટલ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને રિન્યુએબલ એનર્જી જેવા ક્ષેત્રોમાં થઈ રહેલા મોટા પાયે ફેરફારોને કારણે રોજગારી અને મૂડીનું સર્જન થઈ રહ્યું છે. આ જ કારણ છે કે અન્ય મોટા દેશોની સરખામણીએ ભારતની સ્થિતિ ઘણી સાનુકૂળ છે. જ્યાં ચીન અને અમેરિકા જેવા દેશોનો વિકાસ દર અનુક્રમે 4.6% અને 2.0% ની આસપાસ રહેવાની ધારણા છે, ત્યાં ભારત 7.2% સાથે વિશ્વની સૌથી ઝડપથી વિકસતી મોટી અર્થવ્યવસ્થા બની રહેશે.

વૈશ્વિક મોરચે પણ ભારત પોતાની વ્યૂહરચના ખૂબ જ કુશળતાથી ઘડી રહ્યું છે. ભલે રશિયા પાસેથી તેલ ખરીદવા બાબતે અમેરિકા સાથેના વ્યાપારિક સંબંધોમાં થોડી ખેંચતાણ હોય, પરંતુ ભારતના સ્માર્ટફોન અને આધુનિક ઈલેક્ટ્રોનિક્સ ઉત્પાદનોની માંગ સમગ્ર વિશ્વમાં વધી રહી છે. જો અમેરિકાના બજારમાં કોઈ અવરોધ આવે, તો પણ યુરોપ અને મધ્ય પૂર્વના દેશોમાં ભારતની નિકાસ આ નુકસાનની ભરપાઈ કરવા સક્ષમ છે.

વધુમાં, જીએસટી (GST) માં સુધારા અને રિઝર્વ બેંક દ્વારા વ્યાજદરમાં સંભવિત ઘટાડા જેવા પગલાં વેપાર-ઉદ્યોગ માટે અનુકૂળ વાતાવરણ પૂરું પાડશે. અંતે, UN નો અહેવાલ સ્પષ્ટ કરે છે કે ભારત માત્ર પડકારોનો સામનો જ નથી કરી રહ્યું, પણ તે પડકારોને તકમાં બદલીને વિશ્વના મંચ પર એક મજબૂત 'બ્રાઈટ સ્પોટ' તરીકે પ્રસ્થાપિત થઈ રહ્યું છે

 

 

ભારતની આ આર્થિક સફળતા માત્ર વાતોમાં નથી, પણ નક્કર આંકડાઓ તેની સાબિતી આપી રહ્યા છે. વર્ષ 2026 ના અંદાજો પર નજર કરીએ તો સમજાય છે કે જ્યાં અમેરિકા જેવી મોટી અર્થવ્યવસ્થા 2.0% અને ચીન 4.6% ના દરે આગળ વધી રહ્યા છે, ત્યાં ભારત 7.2% ની ઝડપ સાથે પ્રગતિ કરી રહ્યું છે. આ ગતિ જ ભારતને વિશ્વની ત્રીજી સૌથી મોટી આર્થિક શક્તિ બનવા તરફ લઈ જઈ રહી છે.

આ પરિવર્તન પાછળનું એક મોટું કારણ આપણું મેન્યુફેક્ચરિંગ ક્ષેત્ર છે. પહેલા ભારત માત્ર અમુક જ વસ્તુઓની નિકાસ કરતું, પણ હવે સ્થિતિ બદલાઈ છે. આજે ભારતમાંથી ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને સ્માર્ટફોનની નિકાસમાં જે ઉછાળો આવ્યો છે, તેણે દુનિયાનું ધ્યાન ખેંચ્યું છે.

બીજી તરફ, દર મહિને વધતું GST કલેક્શન એ વાતનો પુરાવો છે કે દેશનો વેપાર હવે વધુ પારદર્શક અને વ્યવસ્થિત બન્યો છે. સરકાર પણ રસ્તા, રેલવે અને ઉદ્યોગો પાછળ જે રીતે ખર્ચ કરી રહી છે, તેનાથી રોકાણકારોનો વિશ્વાસ વધ્યો છે. વળી, આપણી પાસે વિદેશી હૂંડિયામણનો પૂરતો ભંડાર છે, જે દુનિયાના બજારમાં આવતી કોઈ પણ ઉથલપાથલ સામે ભારતને એક મજબૂત રક્ષણ પૂરું પાડે છે. ટૂંકમાં કહીએ તો, આ આંકડા સ્પષ્ટ કરે છે કે ભારત હવે માત્ર વૈશ્વિક સમસ્યાઓ સામે ટકી રહ્યું નથી, પણ આખી દુનિયાના અર્થતંત્રને નવી દિશા આપી રહ્યું છે.