૩૩ ફૂટનું શિવલિંગ, ૨૧૦ ટન શ્રદ્ધા અને ૨૩૦૦ કિમીની યાત્રા: બિહારમાં રચાઈ રહ્યું છે વિશ્વનું વિરાટ રામાયણ મંદિર

 

 

ભારતની પવિત્ર ભૂમિ પર જ્યારે પણ ધર્મ અને સ્થાપત્યનો સંગમ થયો છે, ત્યારે ઈતિહાસ રચાયો છે. હાલમાં બિહારનો પૂર્વી ચંપારણ જિલ્લો એક અદભૂત અને ઐતિહાસિક ઘટનાનું સાક્ષી બની રહ્યો છે. અહીં નિર્માણ પામી રહેલું 'વિરાટ રામાયણ મંદિર' માત્ર ભારતનું જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર વિશ્વનું સૌથી મોટું મંદિર સંકુલ બનવા જઈ રહ્યું છે. આ મંદિરની સૌથી મોટી વિશેષતા તેમાં સ્થાપિત થનારું વિશ્વનું સૌથી ઊંચું અને વજનદાર શિવલિંગ છે, જેની યાત્રા અત્યારે સમગ્ર દેશમાં ચર્ચાનો વિષય બની છે.

 

 

બિહારના ચકિયા કેસરિયા રોડ પર કૈથવલિયા-જાનકી નગરમાં ૧૨૩ એકરની વિશાળ ભૂમિ પર આ મંદિરનું નિર્માણ થઈ રહ્યું છે. પટનાના પ્રસિદ્ધ મહાવીર મંદિર ટ્રસ્ટ દ્વારા નિર્મિત આ પ્રોજેક્ટ અનેક મહાનુભાવોના માર્ગદર્શન હેઠળ સાકાર થઈ રહ્યો છે. આ મંદિરની ભવ્યતાનો અંદાજ એ વાત પરથી લગાવી શકાય છે કે તે અયોધ્યાના રામ મંદિર કરતા કદમાં આશરે ત્રણ ગણું મોટું હશે.

 

આ મંદિરના સ્થાપત્યમાં કંબોડિયાના પ્રસિદ્ધ 'અંકોરવાટ' મંદિરની ઝલક જોવા મળશે, પરંતુ તેની ઊંચાઈ અંકોરવાટ (જે ૨૧૫ ફૂટ છે) કરતા પણ વધારે એટલે કે ૨૭૦ ફૂટ રાખવામાં આવી છે. મંદિરમાં કુલ ૧૮ શિખરો હશે અને ૨૨ અન્ય મંદિરો પણ આ સંકુલનો હિસ્સો હશે.

 

 

આ રામાયણ મંદિરની સૌથી આકર્ષક કડી તેનું શિવલિંગ છે. શિવ અને રામ એકબીજાના પૂરક છે, તે ભાવનાને સાર્થક કરવા માટે અહીં વિશ્વનું સૌથી મોટું 'સહસ્ત્રલિંગમ' સ્થાપિત કરવામાં આવશે.

 

કદ અને ઊંચાઈ: આ શિવલિંગની ઊંચાઈ ૩૩ ફૂટ છે, જે સામાન્ય રીતે ત્રણ માળની ઈમારત જેટલી થાય છે. તેની લંબાઈ પણ ૩૩ ફૂટ છે.

 

અદભૂત વજન: આ શિવલિંગનું વજન ૨,૧૦,૦૦૦ કિલોગ્રામ એટલે કે ૨૧૦ ટન છે.

 

મોનોલિથિક નિર્માણ: આ શિવલિંગની સૌથી મોટી ખાસિયત એ છે કે તેને કોઈ પણ સાંધા વગર, એક જ વિશાળ કાળા ગ્રેનાઈટ પથ્થરને કોતરીને બનાવવામાં આવ્યું છે. તેને 'મોનોલિથિક શિવલિંગ' કહેવામાં આવે છે.

 

સહસ્ત્રલિંગમની વિશેષતા: આ શિવલિંગના મુખ્ય સ્વરૂપની નીચેના ભાગમાં ૧૦૦૮ નાના-નાના શિવલિંગ કંડારવામાં આવ્યા છે. શાસ્ત્રોમાં સહસ્ત્રલિંગમની પૂજાનું વિશેષ મહત્વ છે, અને આટલા વિરાટ સ્તરે આવું નિર્માણ વિશ્વમાં પ્રથમવાર થયું છે.

 

નિર્માણ ગાથા: તમિલનાડુના મહાબલીપુરમમાં કુશળ શિલ્પકાર લોકનાથ અને તેમની ટીમે સતત ૧૦ વર્ષની અથાગ મહેનત બાદ આ શિવલિંગ તૈયાર કર્યું છે. આશરે ૩ કરોડ રૂપિયાના ખર્ચે તૈયાર થયેલું આ શિવલિંગ ભારતીય શિલ્પકલાનું ઉત્કૃષ્ટ ઉદાહરણ છે.

 

 

તમિલનાડુના મહાબલીપુરમથી બિહારના ચંપારણ સુધીનું અંતર આશરે ૨૩૧૬ કિલોમીટર છે. આટલા વિશાળકાય અને વજનદાર શિવલિંગને રસ્તા માર્ગે લાવવું એ એન્જિનિયરિંગ અને વ્યવસ્થાપન માટે એક મોટો પડકાર છે.

 

- આ શિવલિંગને લાવવા માટે ૯૬ ટાયર ધરાવતા (વજનને લીધે ક્યાંક ૧૧૦ ટાયર પણ વપરાયા છે) ખાસ હાઇડ્રોલિક ટ્રક-ટ્રોલીનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે.

 

- રસ્તાની સુરક્ષા અને શિવલિંગની સુરક્ષાને ધ્યાનમાં રાખીને આ ટ્રકની ગતિ માત્ર ૫ કિલોમીટર પ્રતિ કલાક રાખવામાં આવી છે.

 

- આ યાત્રા દરમિયાન શિવલિંગની ઊંચાઈને કારણે અનેક જગ્યાએ વીજળીના હાઈ-ટેન્શન વાયરો કાપવા પડ્યા છે અથવા ઊંચા કરવા પડ્યા છે. ઘણા સાંકડા રસ્તાઓનું તાત્કાલિક ચોડીકરણ પણ કરવામાં આવ્યું છે.

 

- હાલમાં આ શિવલિંગ બિહારના ગોપાલગંજ પાસે અટક્યું છે. ગંડક નદી પર આવેલો 'ડુમરિયા ઘાટ પુલ' અત્યંત જર્જરિત છે. ટ્રક અને શિવલિંગનું સંયુક્ત વજન આશરે ૩૫૦ ટનથી વધુ થતું હોવાથી, એન્જિનિયરોની ટીમ પુલની ક્ષમતા તપાસી રહી છે. જો પુલ સુરક્ષિત નહીં જણાય, તો નદીમાં વૈકલ્પિક રસ્તો બનાવીને તેને પાર કરવામાં આવશે.

 

 

આ શિવલિંગ જે જે રાજ્યો (તમિલનાડુ, આંધ્રપ્રદેશ, ઓડિશા, ઝારખંડ અને બિહાર) માંથી પસાર થયું છે, ત્યાં ભક્તોનું ઘોડાપૂર ઉમટી પડ્યું છે. લોકો રસ્તા પર ઉભા રહીને પુષ્પવર્ષા કરી રહ્યા છે, આરતી ઉતારી રહ્યા છે અને 'હર હર મહાદેવ'ના નાદથી વાતાવરણ ગુંજાવી રહ્યા છે. ગોપાલગંજમાં તો અત્યારે ઉત્સવ જેવો માહોલ છે, જ્યાં હજારો લોકો આ વિરાટ સ્વરૂપના દર્શન કરવા પહોંચી રહ્યા છે.

 

 

વિરાટ રામાયણ મંદિરનું કામ ખૂબ જ ઝડપથી ચાલી રહ્યું છે. આ શિવલિંગની પ્રાણ પ્રતિષ્ઠા ૧૭ જાન્યુઆરી, ૨૦૨૬ ના રોજ થવાની શક્યતા છે. આ મંદિર પૂર્ણ થયા બાદ બિહાર વિશ્વના પ્રવાસન નકશા પર એક મહત્વનું સ્થાન મેળવશે. આ મંદિરમાં રામાયણની આખી ગાથા મૂર્તિઓ અને ચિત્રો દ્વારા દર્શાવવામાં આવશે. ચાર મોટા આશ્રમો, પુસ્તકાલય અને અન્નક્ષેત્રની વ્યવસ્થા સાથે આ સંકુલ એક આધુનિક ગુરુકુળ જેવું કાર્ય કરશે.

 

 

ભૂતકાળમાં રાજા ભોજે ભોજપુરમાં જે રીતે ભવ્ય શિવલિંગની સ્થાપના કરીને ભારતીય સંસ્કૃતિને ગૌરવ અપાવ્યું હતું, તેવી જ રીતે ૨૧મી સદીમાં બિહારનું આ 'વિરાટ રામાયણ મંદિર' ભારતના પુનરુત્થાનનું પ્રતીક બની રહ્યું છે. આ શિવલિંગની યાત્રા એ માત્ર પથ્થરનું વહન નથી, પરંતુ ભારતની અતૂટ શ્રદ્ધા અને આધુનિક વિજ્ઞાનના સમન્વયની વિજયયાત્રા છે. જ્યારે આ ૩૩ ફૂટનું શિવલિંગ તેના ગર્ભગૃહમાં બિરાજશે, ત્યારે તે સમગ્ર વિશ્વ માટે શાંતિ અને ભક્તિનું પરમ કેન્દ્ર બની રહેશે.