શું બંગાળમાં લોકશાહી ખતરામાં છે? આશા વર્કરો પર પોલીસ દમન અને મમતા સરકાર સામે ઉઠતા ગંભીર સવાલો!

 

 

 

 

પશ્ચિમ બંગાળમાં મમતા બેનર્જી સરકારનો મહિલા વિરોધી ચહેરો ફરી એકવાર દેશ સામે આવ્યો છે. જે રાજ્યના મુખ્યમંત્રી પોતે એક મહિલા છે અને ગૃહ મંત્રાલય પણ સંભાળે છે, તે જ રાજ્યમાં હજારો આશા કાર્યકર્તા મહિલાઓને પોતાની સામાન્ય માંગો માટે રસ્તા પર ઉતરવું પડ્યું છે. દુઃખની વાત એ છે કે આ મહિલાઓ સાથે સંવાદ કરવાને બદલે મમતા સરકારે પોલીસ દમનનો સહારો લીધો છે. બુધવાર, ૨૧ જાન્યુઆરી ૨૦૨૬ના રોજ જ્યારે આ મહિલાઓ શાંતિપૂર્ણ રીતે પોતાની માંગો સાથે ‘સ્વાસ્થ્ય ભવન’ તરફ આગળ વધી, ત્યારે પોલીસ દ્વારા તેમની સાથે ગુનેગારો જેવો વ્યવહાર કરવામાં આવ્યો.

 

 

પશ્ચિમ બંગાળની સ્વાસ્થ્ય વ્યવસ્થાની કરોડરજ્જુ ગણાતી આ આશા વર્કરો લાંબા સમયથી આંદોલન કરી રહી છે. દક્ષિણ દિનાજપુરની આશા વર્કર ચંદના બારીકનું નિવેદન આ મહિલાઓની વ્યથા સમજવા માટે પૂરતું છે. તેઓ છેલ્લા એક મહિનાથી એટલે કે ૨૩ ડિસેમ્બર ૨૦૨૫થી હડતાળ પર છે. તેમની માંગણીઓ ખૂબ જ સ્પષ્ટ છે કે તેમને ઓછામાં ઓછું ૧૫,૦૦૦ રૂપિયા માસિક વેતન અને ફરજ દરમિયાન મૃત્યુ થાય તો ૫ લાખ રૂપિયાનું વીમા કવચ મળવું જોઇએ.

 

 

જોકે, આશા વર્કરોના અવાજને સાંભળવાને બદલે મમતા સરકારે દમનકારી નીતિ અપનાવી છે. ૨૧ જાન્યુઆરીના પ્રદર્શનને રોકવા માટે કોલકાતાના હાવડા અને શિયાલદહ સ્ટેશનોને છાવણીમાં ફેરવી દેવામાં આવ્યા હતા. દૂર-દૂરના જિલ્લાઓમાંથી આવેલી મહિલાઓને સ્ટેશનોની બહાર પણ નીકળવા દેવામાં આવી નહોતી. પશ્ચિમ દિનાજપુરની એક આશા વર્કરે દાવો કર્યો કે તેમને સવારે ૬:૩૦ વાગ્યાથી જ સ્ટેશન પર અટકાવી દેવામાં આવી હતી. લોકશાહીમાં શાંતિપૂર્ણ આંદોલન એ દરેક નાગરિકનો બંધારણીય અધિકાર છે, પરંતુ અહીં પોલીસે રેલવે સ્ટેશનો પર બેરિકેડિંગ કરીને આ અધિકારનું  ઉલ્લંઘન કર્યું છે.

 

 

સૌથી આઘાતજનક બાબત એ રહી કે મહિલાઓના આ શાંતિપૂર્ણ પ્રદર્શનને રોકવા માટે પુરુષ પોલીસકર્મીઓને તૈનાત કરવામાં આવ્યા હતા. જ્યારે આ મહિલાઓને અટકાવવામાં આવી ત્યારે પોલીસ અને આશા વર્કરો વચ્ચે ઉગ્ર દલીલો થઈ હતી. પોલીસની આ કાર્યવાહીને વિધાનસભામાં વિરોધ પક્ષના નેતા શુભેન્દુ અધિકારીએ ‘અમાનવીય’ અને ‘બર્બર’ ગણાવી છે. તેમણે આક્ષેપ કર્યો છે કે મમતા બેનર્જીના નિર્દેશ પર જ આ બર્બરતા આચરવામાં આવી રહી છે. આંદોલનકારી મહિલાઓએ પણ ગુસ્સામાં નારા લગાવ્યા હતા કે, “મહિલા હોવા છતાં મહિલાઓનું અપમાન કોણે કર્યું? ખુદ મુખ્યમંત્રીએ!”

 

 

આ પહેલા પણ આશા વર્કરોએ ૮ અને ૧૨ જાન્યુઆરીએ સ્વાસ્થ્ય મંત્રી અને વરિષ્ઠ અધિકારીઓને મળવાનો પ્રયત્ન કર્યો હતો, પરંતુ સરકાર તરફથી કોઈ હકારાત્મક પ્રતિસાદ મળ્યો નથી. રાજ્યના સ્વાસ્થ્ય રાજ્યમંત્રી ચંદ્રિમા ભટ્ટાચાર્યએ કાયદો અને વ્યવસ્થાનું બહાનું ધરીને પ્રદર્શનકારીઓને માર્ચ ન કરવાની સલાહ આપી હતી. સરકાર સંવાદના દરવાજા બંધ કરીને બેઠી છે અને આંદોલનને કચડવા માટે પોલીસનો દુરુપયોગ કરી રહી છે.

 

 

બંગાળની સ્થિતિ જોઈને પ્રશ્ન થાય છે કે શું મમતા રાજમાં લોકશાહી ઢબે પોતાની માંગણીઓ રજૂ કરવી હવે ગુનો બની ગયો છે? વર્ષ ૨૦૨૬માં આવનારી વિધાનસભાની ચૂંટણીઓ પહેલા આ આંદોલને મમતા સરકારની ઉંઘ ઉડાવી દીધી છે. પરંતુ જે રીતે પોલીસની લાઠીઓ અને ધરપકડ દ્વારા મહિલાઓના અવાજને દબાવવાનો પ્રયાસ થઈ રહ્યો છે, તેનાથી જનતામાં ભારે રોષ જોવા મળી રહ્યો છે. પોતાની નિષ્ફળતા છુપાવવા માટે દમનકારી રસ્તો અપનાવતી સરકાર કદાચ ભૂલી રહી છે કે આ એ જ આશા વર્કરો છે જે બંગાળની ગ્રામીણ સ્વાસ્થ્ય સેવાઓની કરોડરજ્જુ છે. પોલીસના દમન છતાં, આ આશા વર્કરોએ સ્પષ્ટ કરી દીધું છે કે જ્યાં સુધી તેમની માંગણીઓ પૂરી નહીં થાય ત્યાં સુધી આ લડત ચાલુ રહેશે.